კახეთი — ღვინის მხარე და ალაზნის ველი
კახეთის შესახებ
კახეთი იკავებს საქართველოს მთელ აღმოსავლეთ კიდეს — ჩრდილოეთში დიდი კავკასიონის თოვლიანი მწვერვალებიდან სამხრეთში დავით გარეჯის ნახევრადუდაბნოებამდე. აქ ცოტა მეტი, ვიდრე სამასი ათასი ადამიანი ცხოვრობს, თუმცა ეს მხარე მთელ ქვეყანას კვებავს და ღვინით ამარაგებს: საქართველოს ვენახების ნახევარზე მეტი ალაზნის ველშია, ზღვის დონიდან 200-450 მეტრ სიმაღლეზე.
მეღვინეობა კახეთში არა ინდუსტრია, არამედ ცხოვრების წესია. არქეოლოგებმა აქ იპოვეს ქვის საწნახელები და ქვევრის (თიხის ჭურჭელი დუღილისთვის) ფრაგმენტები, რვა ათას წელზე მეტის დათარიღებით. ეს პლანეტაზე მეღვინეობის უძველესი კვალია — სწორედ ამიტომ UNESCO-მ ქართული ქვევრის მეთოდი არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. ჯგუფებს დავყავარ ოჯახურ მარნებში, სადაც მეღვინეთა მეოთხე თაობა დღემდე მარხავს ქვევრს მიწაში და ღვინოს ისე აყენებს, როგორც მათი დიდი ბაბუები.
ალაზნის ველი მხარის გულია. ერთი მხრიდან მას კავკასიონის ქედი ეხუტება, მეორე მხრიდან — ცივ-გომბორის მთები. მათ შორის გადაჭიმულია ბრტყელი, მზით გაჟღენთილი ვაკე, სადაც იზრდება საფერავი, რქაწითელი, მწვანე და ხუთასზე მეტი ადგილობრივი ყურძნის ჯიში. შემოდგომაზე, სექტემბერ-ოქტომბერში, იწყება რთველი — ყურძნის მოსავალი. მთელ ველს დაჭყლეტილი ყურძნის სუნი ასდის, ეზოები სიმღერებით ივსება და ყოველი სახლი ახალ ღვინოს გთავაზობთ. თუ გინდათ ნახოთ ნამდვილი, გაუფილტრავი საქართველო — ეწვიეთ კახეთს რთველის დროს.
მხარის დედაქალაქი თელავია, ათასწლოვანი ისტორიის ქალაქი. აქ გადაიღეს საყვარელი საბჭოთა ფილმი „მიმინო“, ხოლო მეფე ერეკლე II-ის ციხის ეზოში დღემდე დგას ჭადარი — შვიდასი წლისაა. ქალაქი სიღნაღი კი, რომელსაც „სიყვარულის ქალაქს“ ეძახიან, ალაზნის ველის ზემოთ, გორაკზეა გაშენებული და ოცდაცამეტკოშკიანი ციხის კედლებითაა შემოზღუდული. ადგილობრივი მოქალაქეობის აქტების რეგისტრაციის სამსახური ქორწინებებს ატარებს 24/7, წინასწარი ჩაწერის გარეშე — და კი, ეს ნამდვილად მუშაობს.
რა ვნახოთ კახეთში
სიღნაღი — სიყვარულის ქალაქი
პატარა ქალაქი ქვაფენილიანი ქუჩებით, იტალიური სტილის აივნებითა და ალაზნის ველის თვალწარმტაცი პანორამით. IV საუკუნის ციხის კედელი მთელ გორაკს შემოუყვება — გაჰყევით მას ველის ჩიტის თვალით სახედავად. სიღნაღს ხშირად ადარებენ იტალიურ ქალაქებს და მსგავსება მართლაც თვალშისაცემია. გირჩევთ მისვლას მზის ჩასვლისას — როცა მზე ალაზნის ველს უკან ჩადის, ცა იისფრდება და ჰორიზონტზე მთები ლურჯად ბრწყინავს.
ბოდბის მონასტერი
სიღნაღიდან ორ კილომეტრში დგას ბოდბის მონასტერი — წმინდა ნინოს განსასვენებელი, რომელმაც საქართველო გააქრისტიანა. ეზო კვიპაროსებითაა სავსე, ხოლო სანახავი მოედნიდან მთელი ალაზნის ველი ჩანს. ქვემოთ, ტყეში, არის წმინდა წყარო ნათლობის აუზით — წყალი მთელი წელი ყინულივით ცივია. ბოდბე მოქმედი დედათა მონასტერია; მნახველებს სთხოვენ თავისა და მხრების დაფარვას.
ალავერდის ტაძარი
XI საუკუნის ტაძარი 50 მეტრი სიმაღლისა — სანამ თბილისში წმინდა სამება აშენდებოდა, ის საქართველოში ყველაზე მაღალი ეკლესია იყო. ალავერდი ვაკის შუაგულში დგას და მისი სილუეტი კილომეტრებზე ჩანს. ეზოში ხარობს ატამი, ზეთისხილი და ყურძენი, ბერები კი დღემდე აყენებენ ღვინოს მონასტრის მარანში. ტაძარი UNESCO-ს სიაში შესატანადაა წარდგენილი.
გრემის ციხე
კახეთის სამეფოს ყოფილი დედაქალაქი — გორაზე მდებარე ციხე XVI საუკუნის მთავარანგელოზთა ეკლესიით. შიგნით შემორჩენილია ფრესკები, ხოლო კოშკიდან მთელი ველი ჩანს. ახლოს არის პატარა მუზეუმი გათხრების არტეფაქტებით. გრემი 1615 წლის სპარსეთის შემოსევამ გაანადგურა, მაგრამ ეკლესია და სამეფო კოშკი გადარჩა.
წინანდალი
ჭავჭავაძეების სათავადო მამული — საქართველოში პირველი ევროპული სტილის სასახლე. აქ სტუმრობდნენ ალექსანდრე გრიბოედოვი (რომელიც ნინო ჭავჭავაძეზე დაქორწინდა), ალექსანდრ დიუმა და სხვები. დღეს ეს არის მუზეუმი, ბაღი და ღვინის მარანი — ქართული ღვინოების ერთ-ერთი უდიდესი კოლექცია. შეგიძლიათ დააგემოვნოთ XIX საუკუნის ღვინოები, თუ მზად ხართ ბოთლში რამდენიმე ასეული ლარი გადაიხადოთ.
ყვარელი და ილიას ტბა
ქალაქი ყვარელი ქინძმარაულის ღვინის სამშობლოა. აქ არის ამავე სახელწოდების მარანი და ხელოვნური ილიას ტბა, მთებით გარშემორტყმული. ყვარელში დაიბადა მხატვარი ნიკო ფიროსმანი — მისი სახლ-მუზეუმი სოფელ მირზაანში ღირს მოსანახულებლად, რომ გაიგოთ ამ გულუბრყვილო, მაგრამ ღრმა ქართული სტილის სათავე.
ნეკრესი
სამონასტრო კომპლექსი მთაზე, ალაზნის ველის ზემოთ. ასვლა ხდება სამარშრუტო ავტობუსით, სერპანტინის გზაზე. ზემოთ — IV საუკუნის სასახლის ნანგრევები და პანორამა, რომელიც მარტო თავისთავად ღირს მოგზაურობად. ნეკრესი საქართველოში ერთ-ერთი ადრეული ქრისტიანული ადგილია.
როდის ეწვიოთ და რა წამოიღოთ
საუკეთესო დრო: სექტემბერ-ოქტომბერი (რთველი, იდეალური ამინდი, +22-28°C) და აპრილ-მაისი (აყვავება, ცოტა ტურისტი). ზაფხული ცხელა — ველში +38°C-მდე, მაგრამ მარნებში კონდიციონერია. ზამთარი რბილია (+2-8°C), მშვიდი და ატმოსფერული, განსაკუთრებით შობას.
რა წამოიღოთ: კომფორტული ფეხსაცმელი სიღნაღის ქვაფენილიან ქუჩებში სასეირნოდ, თავსაბურავი მონასტრებისთვის (ქალები — თავსაფარი, კაცები — გრძელი შარვალი). მზისგან დამცავი კრემი აუცილებელია მაისი-სექტემბერში. ნაღდი ლარი — სოფლის მარნები ბარათებს არ იღებენ.
როგორ მიხვიდეთ: თბილისიდან სიღნაღამდე 110 კმ, მანქანით დაახლოებით 1 საათი და 50 წუთი. თელავამდე ოდნავ შორსაა, თვალწარმტაცი გომბორის უღელტეხილის (1816 მ) გავლით. მარშრუტკები დადიან სამგორის მეტროსადგურიდან (5-7 ლარი), მაგრამ გიდთან უფრო მოხერხებულია: სასტუმროდან წამოგიყვანთ, გზადაგზა ყველაფერს გაჩვენებთ და უკან დაგაბრუნებთ.
ჩვენი ღვინის ტურები კახეთში
გინდათ ინდივიდუალური ღვინის ტური კახეთში?
მოწერეთ თიმურს — მარშრუტს თქვენთვის დავგეგმავთ. პასუხი 15 წუთში.