ნარიყალას ციხე

ციხის ისტორია

ციხე IV საუკუნეში დააფუძნეს, როცა თბილისი ჯერ კიდევ არ იყო დედაქალაქი. VII საუკუნეში არაბებმა ის მნიშვნელოვნად გააფართოეს — მაშინ ქალაქში ამირა იჯდა, ციხე კი მისი ციტადელი გახდა. მას შემდეგ, რაც დავით აღმაშენებელმა 1122 წელს თბილისი საქართველოს დაუბრუნა, კედლები კვლავ გაამაგრეს.

რასაც დღეს ვხედავთ, მისი უმეტესი ნაწილი XVI–XVII საუკუნეების ნამუშევარია, როცა ქალაქს რიგრიგობით სპარსელები და თურქები ფლობდნენ. 1827 წელს ციხე ძლიერ დაზიანდა — სხვადასხვა წყაროს მიხედვით, მიწისძვრის ან დენთის საწყობის აფეთქების გამო — და კედლების ნაწილი დაშალეს. მას შემდეგ ნარიყალა ნანგრევადაა, რომელსაც თანდათან ამაგრებენ. ციხის ქვემოთ მდებარე უბნების შესახებ — იხილეთ გვერდი ძველი თბილისი.

რა ვნახოთ ციხეში

• წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია — პირველი ეკლესია აქ XIII საუკუნისა იყო და დაიწვა; დღევანდელი 1996–1997 წლებში ააშენეს და ბიბლიური და საქართველოს ისტორიის სიუჟეტებზე ფრესკებით მოხატეს.
• კედლები და კოშკები — მათზე ქედის გასწვრივ გავლა შეიძლება; საუკეთესო ხედები — ზედა მოედნებიდან აბანოთუბნის თავზე.
• ქართლის დედა — ელგუჯა ამაშუკელის 1958 წლის 20-მეტრიანი ალუმინის ქანდაკება: ერთ ხელში ღვინის თასი მეგობრებისთვის, მეორეში ხმალი მტრებისთვის.
• ბოტანიკური ბაღი — ციხის უკან, ჩანჩქერიან ხეობაში მდებარეობს.

ვიზიტისთვის საუკეთესო დრო

დილით, 9:00-დან 10:30-მდე, ტურისტები თითქმის არ არიან და შუქი რბილია. მზის ჩასვლამდე საათ-ნახევრით ადრე ხედები ყველაზე ლამაზია, მაგრამ ხალხი მეტია. საბაგირო გზა ზამთარში დაახლოებით 10:00-დან 22:00-მდე მუშაობს, ზაფხულში — შუაღამემდე.

როგორ ავიდეთ

ფეხით — 15–20 წუთი აბანოთუბნიდან კიბეებითა და ბილიკით. საბაგიროთი — დაახლოებით ორი წუთი რიყის პარკიდან, გადახდა მხოლოდ Metromoney ბარათით (ბარათი 2 ₾, მგზავრობა ₾2.5). ზამთარში საბაგირო დაახლოებით 22:00-მდე მუშაობს, ზაფხულში შუაღამემდე. მარშრუტების, საბაგიროსა და ფოტოსთვის საუკეთესო დროის შესახებ დაწვრილებით — იხილეთ ჩვენი სტატია ნარიყალას შესახებ და სტატია საბაგირო გზის შესახებ.

რჩევები და უსაფრთხოება

• კომფორტული ფეხსაცმელი: ბილიკებზე ქვები სრიალაა, განსაკუთრებით წვიმის შემდეგ.
• მზის ჩასვლისას სანახავ მოედნებზე ხალხმრავლობაა — მიდით 40–60 წუთით ადრე.
• წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიაში ქალებს სჭირდებათ თავსაფარი და ქვედაბოლო, მამაკაცებს — გრძელი შარვალი.
• საღამოს კედლები განათებულია — ციხე ლამაზად ჩანს სანაპიროდან და მშვიდობის ხიდიდან.
• ზემოთ კაფეები და ჯიხურები არ არის — წაიღეთ წყალი, განსაკუთრებით ზაფხულში.